شوراها و حفاظت از حریم شهر و روستا
نتایج تحقیقات متعدد نشان از تاثیر مثبت نقش شورای شهر و روستا در بهبود و ارتقای عملکرد شهرداران، برنامههای توسعه شهری حفظ حریم و نظارت و مقابله با پدیده زمین خواری دارد.
![](/files/fa/news/1400/3/4/6489072_594.jpg)
به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: در عصر حاضر یکی از مهمترین چالشهای شهر و روستا موضوع حریم و اداره آن است. تغییر کاربریها و پیدایش کانونهای شهری و روستایی جدید در خارج از حریم، موجب نابسامانی بافت اصلی و گاه تصرفات غیرقانونی شده است.
به منظور حفظ اراضی لازم و مناسب برای توسعه موزون شهرها و روستاها و ذخیره زمین برای نسلهای آینده با رعایت اولویت حفظ اراضی کشاورزی، باغها و جنگل ها، هرگونه استفاده برای احداث ساختمان و تأسیسات در داخل حریم شهر تنها در چارچوب ضوابط و مقررات مصوب طرحهای جامع و هادی، امکان پذیر و در خارج از حریم، تخلف و با مجازات همراه است.
امروزه استانهای مختلف کشور در حالی با معضل زمینخواری درگیر هستند که میتوان ردپای این پدیده را در کوه خواری، دریاخواری و جنگل خواری با ابزار توسعه اراضی کشاورزی و آتشسوزیهای عمدی مشاهده کرد که موجب تخریب محیط زیست، تغییر کاربری، تصرفات غیرمجاز و از بین بردن جنگلها و مراتع شده است.
تصرف و تصاحب غیر قانونی اراضی ملی و دولتی از راههای پیچیده و از طریق جعل مدارک صورت میگیرد. زمین، کوه، جنگل، دریا و کویر در سالهای اخیر به طعمهای جذاب و لذیذ برای صیادان زیستگاههای طبیعی تبدیل شده است تا هم طبیعت به عنوان موهبت الهی دستخوش تغییر انسانی شود و هم آیندگان از این موهبت محروم بمانند.
شورا از نمایندگان منتخب شهروندان تشکیل میشود و اداره همه جانبه امور شهر و روستا از سوی سازمانهای مسئول را هدایت و نظارت میکند. علاوه بر این میتواند با شناسایی مشکلات و موانعی، چون ساخت و سازهای غیر مجاز، مهاجرت، حاشیه نشینی، تصرفات غیر قانونی، کاهش امنیت، ترافیک، آلودگی هوا، مسکن، آب و فاضلاب، حمل و نقل و ... در جهت همسو سازی همه نهادها و ارگانها برای رفع این مشکلات قدم بردارد.
در واقع شوراهای شهری و روستایی تجلی مدیریت شهری از پایین به بالا و برنامه ریزی مشارکتی افراد برای خودشان است. نتایج تحقیقات متعدد نشان از تاثیر مثبت نقش شورای شهر و روستا در بهبود و ارتقای عملکرد شهرداران، برنامههای توسعه شهری حفظ حریم و نظارت و مقابله با پدیده زمین خواری دارد.
عمدتا زمینخواری و تصرف اراضی اعم از دولتی و شخصی از سوی اشخاص یا مراجعی است که با استفاده از نفوذ و روابط خود در دستگاههای مختلف اداری، یا با شناسایی خلأهای قانونی و یا با جعل اسناد و مدارک، به سوءاستفادههای مالی و ملکی میپردازند. با توجه به اینکه شوراها به عنوان یکی از نهادهای مدیریت شهری و روستایی نقش پر رنگی در اداره شهر و روستا دارند میتوانند با شناسایی محدوده حریم و خلأهای قانونی با این مشکلات مقابله کنند. قطعا شوراهای اسلامی شهر و روستا با نظارتهای دقیق و تعیین چارچوب و قوانین لازم، سدی محکم در پیشگیری از بروز این پدیدهها و معضلات هستند.
مستندات
بر اساس قانون، تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا، شهرک و نحوه تعیین آنها، نظارت بر احداث هرگونه ساختمان و تأسیسات که به موجب طرحها و ضوابط مصوب در داخل حریم شهر و روستا مجاز شناخته شده و حفاظت از حریم (به استثنای شهرکهای صنعتی) به عهده شهرداری و دهیاریها است و هرگونه تخلف از احکام موضوع این قانون به عنوان تجاوز به حقوق عمومی، جرم محسوب شده، مرتکبین علاوه بر اعاده وضع و رفع اثر از تخلفات، به مجازات مربوط برابر قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد.
توسعه حریم شهر و روستا بایستی نیازی از نیازهای ساکنان آن مکان را برآورده کند و موجب تأمین حیات شهر و روستا و ذخیره نیازمندیهای آتی شود، در حالی که هم اکنون بیشتر ساکنان حریم را افراد غیربومی تشکیل میدهند که هدفشان تصرفات غیرقانونی، تغییر کاربری اراضی و ویلاسازی به صورت غیرمجاز است.
![شوراها و حفاظت از حریم شهر و روستا شوراها و حفاظت از حریم شهر و روستا](/files/fa/news/1400/3/4/6489073_430.jpg)
با وجود همه تأکیدهایی که طی سالهای اخیر در مورد مبارزه با زمینخواری در نقاط مختلف کشور وجود دارد، متأسفانه در شکل وسیعی شاهد این دستدرازی به طبیعت و اموال ملی هستیم. از علل مهم دیگر در دست اندازی به حریم شهر و روستا، کمبود زمین برای کشاورزی است، بهطوریکه طی سالیان گذشته بخش زیادی از جنگلها و مراتع ارزشمند زاگرس در این ناحیه قربانی توسعهطلبی در بخش کشاورزی شدهاند.
پژوهشگر: مریم بیگ پور