پخش زنده
امروز: -
رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس گفت عواقب دخالتهای دولت باعث این میشود که ظرفیت تولید را در سطح خیلی پایین نگه دارد، بعد سر توزیع آن دعوا باشد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس با حضور در برنامه صف اول به پرسش ها درباره حمایت از تولید داخل تا رفع چالشهای معادن پاسخ داد.
سؤال: درکمیسیون صنایع و معادن مجلس تا الآن چه تعداد طرح و لایحه تبدیل به قانون شده و الآن ابلاغ شده و دارد اجرا میشود؟
تالارپشتی؛ رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی: کمیسیون صنایع و معادن چند کار مهم را در مجلس انجام داده؛ یکی بحث اجلاس قانون معادن است که رویکردش این است که میدانداری را دست بخش خصوصی بدهد و از ظرفیت معدن استفاده حداکثری شود و بحث اکتشاف که قلب معدن است ما در کشور عقب هستیم، متوسط عمق اکتشاف ما؛ حدود ۸۰ متر است. ما آن ماشین آلاتی که در عمقهای خیلی پایین دارند، نداشتیم، الآن در همین دوره اقدامات خوبی شده، ماشین آلاتی که تا هزار، دوهزار و ۲۵۰۰ اینها اقداماتی شده، وارد شده یک سری اش ولی کمبود ماشین آلات در حوزه معدن بسیار جدی است. در همین ظرفیتی که الآن بهره برداری میکنند. در لایحه برنامه هفتم ما تدارک خوبی کردیم که این کمبود جبران شود. در قانون واردات خودرو هم آن جا خودروهای سنگین را مد نظر قرار دادیم. یکی دیگر از قوانین ما؛ قانون یکپارچه سازی دادهها و اطلاعات ملی بوده که دستگاههای مختلف اطلاعاتشان را پراکنده نگهداری میکردند، یک جای متمرکزی که کاربران بتوانند به آن جا مراجعه کنند و از این ظرفیت استفاده کنند وجود نداشت این قانون؛ یکی از قانونهای کاربردی بوده که انجام شده و قطعاً فضای کسب و کار را خیلی بهتر از گذشته خواهد کرد. استفاده از این ظرفیت تجمیع اطلاعات که بشود همه گروهها از آن استفاده کنند را فراهم کرده؛ قانون ساماندهی صنعت خودرو بوده است. صنعت خودرو در کشور ما صنعتی است که پاسخگوی نیاز مردم نیست یعنی رضایت مردم در آن نیست. سالهای سال با یک روند دخالت دولت ها؛ حیاط خلوت بودن دولتها، دو خودروسازی بزرگی که ما داریم، دخالتها در عزل و نصب مدیریتها بدون توجه به برنامه هایشان، بدون توجه به آثار منفی این عزل و نصبها و این دخالت ها. این قانون واردات خودرو را برای تنظیم بازار، برای جلب رضایت مردم که واقعاً مطالبه جدی مردم بوده، ما هم به عنوان نماینده مردم در این جا تلاش خیلی زیادی شد که این قانون وضع شود و شده و حتی خودروهای دست دوم را خود دولت لایحه داده که این هم به آن اضافه کنیم. این قانون اگر درست اجرا شود، که تا حالا یک نوساناتی است و دولت هنوز جدی پای کار نیامده است. هماهنگی واحدهای مختلف دولتی که باید با هم هماهنگ باشند و این مسأله و این قانون و هر قانون دیگر را، الآن یکی از معضلاتی که ما در کشور داریم، بخشهای مختلف دولت کار همدیگر را خنثی میکنند، در همین دولت من عرض میکنم، با این دولت و مجلس انقلابی، انتظار مردم این است که یک جهش و حرکتی ایجاد شود این که یک بخش دولت کار یک بخش دیگرش را خنثی کند، این را دولت و رئیس جمهور باید تدبیر بفرمایند و خیلی جدی ورود بزنند و این بحث کارآمدی را در پیکر دولت ارتقا بدهند؛ و الآن مثلاً از یک طرف گفته میشود که ما ارز نداریم، از یک طرف دیگر اعلام میشود که هر کسی میخواهد خودرو وارد کند بیاید ثبت سفارش کند. اگر ارز ندارید چرا این فراخوان را میدهید؟ ما که در وضع قانون پیش بینی کردیم و گفتیم از ارز منشأ خارجی شما استفاده کنید. یکی از معضل ها؛ مدتها این بود که میگفتند تشخیص ارز منشأ خارجی را ما نمیتوانیم بدهیم. البته در مسئولیت قبلی بانک مرکزی این مسائل عنوان میشد، الآن هم همین طور عمل میشود واقعاً؛ یعنی اجازه بدهند سرمایهگذارانی که هستند، خارج از کشور هستند، پول دارند، انگیزه دارند، میخواهند مواد اولیه وارد کنند، میخواهند کالا وارد کنند میخواهند خودرو وارد کنند، این را هر چه زودتر باید دولت برایشان باز کند.
سؤال: ما، چون تک تک اینها را بنا داریم یک گریزی بزنیم، وارد شویم، کلیات و سرفصل قوانین که تا الآن مصوب شده است را بفرمایید.
تالارپشتی: قانون جهش تولید دانش بنیان بود که کلاً ساز و کارش در کمیسیون صنایع و معادن بنایش ریخته شد، همه کارهایش انجام شد، منتهی در زمان وضعش به یک کمیسیون دیگر ارجاع شده بود. طرح الزام دولت به اجرای دیپلماسی اقتصادی با رویکرد تقویت حوزههای صنعتی و تولیدی؛ چهره دولت و سفارتخانههای ما تا قبلِ الآن یک فوریتش تصویب شده، در نوبت تصویبِ در صحن است، منتهی خوشبختانه با این اقدام و طرحی که طراحش خود بنده بودم، یک فرهنگ عمومی ایجاد شده که چهره سفارتخانههای ما بشود اقتصادی، رویکرد همه دستگاههای اجرایی؛ اقتصادی، رویکرد دستگاه قضایی. اقتصادی، یعنی در جهت روان سازی، کمک به مردم، کمک به بخش خصوصی، کمک به صنعت، کمک به تولید؛ این کارهایی که انجام شد. یک طرح دیگر که طراحش خود بنده بودم، طرح جلوگیری از تعطیلی کارخانجات و عدم پلمپ واحدهای تولیدی بود. ما در کشور خیلی راحت بدون توجه به آثار بسیار سوء آن در زندگی مردم، در صنعت، تولید و اقتصاد، با یک شکایت چک و سفته و دعوای این طوری، فوراً واحد صنعتی و تولیدی که یک واحد زنده است، آنجا یک سری آدمها دارند کار میکنند، بالادستی دارد، پایین دستی دارد، فوراً پلمپ میکردند، قبلاً این طور بود، الآن یک فضایی ایجاد شد که جلوی این کارها گرفته شد، تأکید ما این است که حتی مجازاتهایی که برای فعالان اقتصادی در حوزه جرایم اقتصادی میخواهند قائل شوند باید مجازات اقتصادی باشد، مثلاً به او بگویند، قاضی محکوم کند بگوید شما برو یک کارخانه دیگر بزن، برو ۲۰ درصد به ظرفیت ات اضافه کن، برو ۱۰۰ شغل ایجاد کن. اینها فلش اش به سمت منافع ملی است، ولی همین طور که ما برویم پلمپ کنیم، این هیچ نفعی برای هیچ کس ندارد، بلکه ضد منافع ملی است. در کلیت امر هم، در مجلس یازدهم من یه گزارشی بدهم؛ چند قانون وضع شده که در همین بحث حوزه صنعت، معدن و تولید و اقتصاد خیلی مؤثر است، قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریمها که این درست است که یک بحث سیاسی و این چیزهاست ولی کلاً در بحث دیپلماسی اقتصادی آثار خیلی مثبتی داشت و واقعاً هدفمند بود. اصلاح ساختار بانک مرکزی آن هم در بحث تأمین مالی ما؛ بانک محور است. آن هم باعث شد که به هر حال الان به بانک مرکزی اختیاراتی داده شد در این قانون، هم لایحه برنامه هفتم من مروری کردیم، اختیارات خوبی دارد داده میشود. ما باید بستر تأمین مالی را از بانک محور بودن یک خرده برویم در بازار سرمایه، جاهای دیگر و شیوههای دیگر. این قانون هم قانون خیلی خوبی بود؛ قانون تولید دانش بنیان؛ اینها جزو کارهای بسیار خوب است.
سؤال: در مجموع چند قانون در کمیسیون شما از طرح به تصویب رسید؟
تالارپشتی: در کمیسیون ما چهار پنج قانون وضع شد، اینها مال مجلس است در واقع. قانون دانش بنیان در کمیسیون ما مقدمات و همه چیزش آماده شد رفت کمیسیونهای دیگر. این برای فضای کسب و کار بسیار عالی است؛ قانون مالکیت صنعتی، قانون مانع زدایی از توسعه صنعت برق؛ اینها قوانینی است که در مجلس...
سؤال: این قانون استفاده از توان داخل آن طور که باید به درستی اجرا نمیشود حتی سامانه توان ایران هم که راه اندازی شد برای سطح توانمندی و ظرفیت بالای تولیدی، خیلیها گلایهمند هستند از این که این باعث نشده جلوی واردات گرفته شود و حتی بعضاً زیرظرفیت؛ زیر ۵۰ درصد فعالیت میکنند. در حوزه نظارت شما چقدر پیگیری کردید اجرای این قانون را؟
تالارپشتی: ما در جلسات مشترکی که با وزرا داریم؛ اینها را پیگیر هستیم، توضیح میخواهیم. مسائل و گزارشاتی که به ما میرسد ما به تناسب هم از بخش خصوصی، هم دولتی، هم کسانی که شکایت کردند دعوت میکنیم اینها را معلوم میکنیم و سعی میکنیم پادرمیانی کنیم مشکل را برطرف کنیم. از ماده ۲۰۴ هم استفاده میکنیم به صورت رسمی که توضیح میخواهیم، گزارش میخواهیم، گزارش به صحن داده میشود اگر قانع کننده نباشد به دستگاه قضا معرفی میشوند مسئولین مربوطه. بازدیدهای میدانی که داریم خیلی از مسائل را من خودم در بازدیدهای میدانی حضور پیدا میکنم خیلی گسترده و همان جا مسائل را حل و فصل میکنیم. منتهی اجرا؛ دست دولت است. دولت هم برای این که قانون را درست اجرا کند و اگر رفع موانع کند، اگر تولید رشد کند، اینها بیلان کار خود دولت است؛ یعنی به هر حال باید به این مسأله عنایت خاص داشته باشد. ما یک مشکلی که الآن داریم؛ آن حاکمیت تفکر دولتی است؛ اختصاص به این دولت و ... کلاً تفکر دولتی؛ تفکر ناکارآمد و پوسیدهای است و نیاز است ما هر چه بیشتر دولت از این تفکر فاصله بگیرد و از ظرفیت عظیم مردمی یا بخش خصوصی استفاده بهینه و حداکثری کند. واقعاً ساز و کاری در دولت باید باشد که مدیران ناکارآمد را سریع از دور خارج کنند؛ مدیرانی که بخش خصوصی را باور ندارند، مدیرانی که برای آنها پاسخ دادن درست و حسابی به مردم مهم نیست، نباشد، یک تفکر خاصی داشته باشند مثلاً اجرا کنند. مثلاً مثالی که چند جا عرض کردم؛ در حوزه مثلاً کشاورزی یک معاون وزیری میآید مثلاً یک دفعه میگوید ۱۸ میلیون تخم مرغی که ۲ روز دیگر میخواهد جوجه شود معدوم کنید، این را از کجا میگوید؟ به هر حال بر اساس چه محاسباتی میگوید؟ بعد دو ماه بعد گوشت مرغ کم میآید میشود ۱۰۰ تومان. اینها نظارت میدانی اجرایی دولت را میطلبد، نظارت مجلس؛ باید مجلس صبر کند، آن خراب کرد، برود دنبالش. که الآن ما این کار را نمیکنیم. ما خودمان سلیقه شخصی خودمان در واقع میدانی داریم گام بر میداریم، قبل از این که اتفاقات خیلی...
سؤال: تأثیری داشته این اقدامات نظارتی شما؟
تالارپشتی: خیلی تأثیر دارد یعنی به هر حال آنهایی که گله مندند؛ NGO ها، بخش خصوصی، به هر حال اثر میکند آن چیزی که اینها را جمع میکند.
سؤال: قانون توان ساخت داخل که اشاره میکند که یک سامانهای راه اندازی شده که بتواند جلوگیری کند از واردات به ویژه کالاهایی که مشابه داخلی دارد، این چقدر دارد اجرا میشود؟
تالارپشتی: یک عطشی در دولتها هست برای واردات بی رویه، شما الآن همین اخیراً که بحث لایحه تشکیل وزارت بازرگانی را دادند به مجلس، ما خیلی تمام قد هم آن هم نه بخش ذیربط دولت، بخش مثلاً معاونت حقوقی آمد دفاع کرد. وزیر صمت که باید میبود اصلاً حضور و خبر نداشت.
مجری: اصلاً مخالف بود.
تالارپشتی: میگوید مخالف بودم ولی مخالفتش باید در دولت اثرگذار باشد، یعنی وزیر ذیربط اگر مخالف است اتفاقی نباید بیفتد. این درست در زمانی اتفاق میافتد که آخرین ملاقات مشترکی که مجلس و دولت خدمت حضرت آقا رسیدند، آقا فرمودند که شما از ظرفیت بخش خصوصی حداکثر استفاده را کنید. دولت شما نه تولید بلدی، نه توزیع بلدی، تولید را بخش خصوصی بلد است، توزیع را هم او بلد است. شما چه ضرورتی داشت که این لایحه را بیاوری و وقت مجلس را هم بگیری و این امور را یک خرده عقب بندازی در واقع تنظیم امور را. دولت همّش را میگذارد که بازار را میخواهم تنظیم کنم، با دست پاچگی، مدام میخواهد تنظیم کند ولی شما میبینید روز به روز بدتر میشود. شما این را ول کن، تولید را تنظیم تولید، را هم توسط بخش خصوصی تنظیم کن. دولت جایگاهش؛ حمایت، هدایت و نظارت است، چیز دیگری نیست. تصدی گری هر جا کند دولت، نه این دولت، کلاً تفکر دولتی، عقب میاندازد کشور را. من به عنوان نماینده ملت و واقعاً خیلی جاها خجالت میکشیم و پیش ملت، بخش خصوصی و فعالان اقتصادی مان. بعضی از کشورهای همسایه ما، نه نفت دارند، نه گاز دارند، نه پتروشیمی دارند، نه مس دارند؛ اقتصادشان را بخش خصوصی دارند اداره میکنند. ما نفت داریم، گاز داریم، طلا داریم، مس داریم، پتروشیمی داریم، هر وقت بخواهیم اقدامی را ساماندهی کنیم دولت میگوید من ارز ندارم. چرا ارز نداری؟ این ارز نفت، گاز و پتروشیمی کجا میرود؟ چرا تعریف درستی نمیکنی؟ چرا چارچوب درستی را ایجاد نمیکنی؟ الآن ما در لایحه برنامه هفتم، دولت خیلی حداقل در حوزه صنعت و معدن حتی سرفصل را برای قانون صنعت و معدن نگذاشتند در قانون برنامه هفتم. صنعت و معدن موتور اقتصاد کشور است، بقیه هم دارند از این بخش بهره میبرند، شما برای این سرفصل نمیگذاری. بعد هم تغییرات گستردهای کرده، البته با حضور خود وزرا، مقامات دولتی، دستگاههای اجرایی و نماینده سازمان برنامه و بودجه، ما در حوزه صنعت و معدن تغییرات گستردهای دادیم و ان شاء الله در آینده شود در حوزه اجرا، ما هر چقدر قانون خوبی داشته باشیم، مجریان خوب، مجریان ناکارآمد باشند و مجریان خوبی نداشته باشیم عملاً همه این کارها روی زمین میماند.
مجری: یکی از موضوعات هم؛ بحث قانون جوانی جمعیت است که آن بخش که به کمیسیون شما ارتباط پیدا میکند بحث واگذاری خودرو به مادران دارای دو فرزند بود.
سؤال: از آن اتفاقات جالب است؛ یعنی بنا نیست خودروی مجانی و رایگان بدهند، طرف باید پولش را بدهد، کارهایش را انجام دهد، تمام هزینه هایش را پرداخت کند، تنها تسیلاتی که برایش قائل شدند این است که خارج از نوبت به او بدهند که آن هم ندادند. کجای دنیا این طور است؟ من نمیدانم.
تالارپشتی: اصلاً چرا نوبت؟ چرا باید دولت دخالت کند که ظرفیت تولید را در سطح خیلی پایین نگه دارد، یعنی در اثر عواقب دخالت است، نه این که دولت این را بخواهد. عواقب دخالتها باعث این میشود که تولید پایین باشد، بعد سر توزیع آن دعوا باشد. تخصیص بدهند، ول کنید ما از دولت واقعاً خواهش میکنیم، البته در لایحه برنامه هفتم دیدیم که کلاً دولت فاصله میگیرد در حوزه خودرو، در حوزه تولید، خودروسازها داشتند کارشان را انجام میدادند، دو خودروساز بزرگی که داریم ایران خودرو و سایپا، دولت پنج درصد در ایران خودرو دارد؛ ۵۰۰ درصد دخالت میکند، ۱۶ و ۱۷ درصد هم در سایپا؛ ۲۰۰ درصد هم اینجا دخالت میکند. تمام حرف ما این است؛ که آقای دولت دخالت نکن، به هم نریز، همین مجموعهای که در ایران خودرو و سایپا دارند کار میکنند، همین مدیران، من مطمئنم، تجربه دارم، به همینها اختیار بدهند وکارشان دخالت است. مدیری که نداند تا فردا هست یا نیست، هر لحظه ممکن است عوض شود، این چه کار میتواند کند؟ یعنی چه آینده نگری میتواند داشته باشد؟ خودروسازها داشتند خودروهایشان را میساختند، یک سری هم بخش خصوصی بودند و دو تا این خودروسازهای بزرگ؛ خودشون تولید میکردند، توزیع میکردند حتی قسطی میدادند، یک دفعه وزیر قبلی صمت آمد گفت که همه برود متمرکز شود قرعه کشی در وزارتخانه. این ساز و کارها از کجا میآید واقعاً ما نمیدانیم. در صحن مجلس، در کمیسیون قول داده بود که اینها را قرعه کشی را تا اردیبهشت سال ۱۴۰۱ بردارد کلاً، بعد یک دفعه شد متمرکز. الآن خودروساز را میگویند یعنی تکلیف میکند دولت به اینها، واقعاً از دولت خواهش میکنیم دخالتش را بردارد، ما مطمئنیم هم این دو خودروساز جهش آنی خواهند داشت، هم بخش خصوصی. دولت دخالت نکند.
سؤال: شما که تجربه دارید میدانید که با خواهش تمنا اتفاقی نمیافتد، این قوانینی که مصوب میشود، اینها کم و کسری دارند که دولت میتواند در اجرا دور بزند یا دستش باز است که هر کاری کند یا این که نه واقعاً شما یک قانون جامعه و مانعی را مصوب کردید ولی دولت زورش زیاد است و اجرا نمیکند یا غلط اجرا میکند، چیست ماجرا؟
تالارپشتی: ما در بحث اجرای قانونی که وضع کردیم بسیار جدی هستیم، با کسی هم تعارف نداریم. دولت به لحاظ این بخشهای دیگر، به هم ریختگی اقتصادی، آن تحریم ها، آنها را بهانه میکند، بحث ارز را بهانه میکند که مورد تأیید ما نیست این حرف ها. ما میگوییم شما رها کنید بخش خصوصی ما خودش میداند چطور خودرو وارد کند، مواد اولیه وارد کند، چطور صادر کند، برود با دنیا رقابت کند. اینها همه بحث شان این است خیلی بانک مرکزی مان عقب مانده و سنتی صحبت میکند میگوید آقا از کف جامعه اینها ارز بر میدارند. اگر ما اجازه دهیم خودرو مثلاً وارد شود. میگوییم آقا بحث مبادلات ارزی فقط از طریق صرافیها دارد انجام میشود. شما هر کدام را دستگاهی بگذار آن جا که اگر خواست قلمبه از کف جامعه چیزی را خارج کند شما متوجه شوی، چرا همه چیز را تعطیل میکنی به جای این که میترسی از کف جامعه بردارند، از کف جامعه یعنی چه؟ الآن میلیاردها دلار دست مردم است. در قلک هاست، چرا دولت ساز و کاری ایجاد نمیکند؟ چه کسی باید ایجاد کند؟ ما که مجلس هستیم و اجرا دست ما نیست. این ساز و کار را باید بانک مرکزی ایجاد کند و خیلی شجاعانه وارد میدان شود.
سؤال: شما فرض کنید نکرد، مجلس که وظیفه نظارتی دارد...
تالارپشتی: اگر نکرد که به هر حال الآن مجلس مرتب روزهای سهشنبه مجلس برنامه نظارتی دارد، مرتب گزارشها را دارد.
سؤال: نه، خروجی اش مهم است، الآن همین بحث مادرانی که کردیم، که الآن در گزارش گفتند نزدیک به ۸۰۰ هزار نفر را باید بدهند؛ در مجموع کلاً ۲۰۰ هزار تا، ۶۰۰ هزار تا...
تالارپشتی: اصلاً ۸۰۰ هزار تا تولید دارد که بخواهد به مادران بدهد در سال؟
سؤال: بالأخره قانونی است که مصوب شده، یک و ۶۰۰ تولید بوده که باید ۵۰ درصدش را میداده.
تالارپشتی: الآن دولت مشکلات و موانع همان تحریمی، اینها را به میدان میکشد، خیلی از کارها را زمین میگذارد. ما قبول نداریم، ما میگوییم شما اولاً در خود دولت اشخاص کارآمد را بیاورید، چرا یک فردی که ناکارآمد است و نمیداند و بلد نیست خیلی راحت مثلاً هم ادامه میدهد یا کنارهاست و کسی با او کاری ندارد.
سؤال: وزیر را میگویید؟
تالارپشتی: وزرای ما به نظرم خیلی محدود شده حرکت میکنند، آن شکل شجاعانهای که آدم انتظار دارد...
سؤال: یعنی دست و بالشان بسته است یا کاربلد نیستند؟
تالارپشتی: نمیتوانیم بپذیریم دست و بالشان بسته است، وزیر بالأخره یک اختیاراتی دارد، وزیر در دولت باید حق خود را بگیرد؛ حداقل حوزه کار خودش. من مخاطبم وزیر صنعت و معدن است، این که ایشان هم بیاید مصاحبه کند بگوید ما ارز نداریم، البته من در کمیسیون از ایشان توضیح خواستم. مگر شما مسئول ارزی که میگویی ارز ندارم خودرو وارد شود؟ آیین نامه اجرایی را از نظر بنده که یک مقام اجرایی بودم و هستم، آیین نامه اجرایی را میشود ظرف دو ساعت نوشت، این چرا معطل است الآن؟ وزیر صمت چرا بی خیال است، همین طور نگاه و تماشا میکند؟ بعد هم از ما استمداد کنند که ما با معاون اول یا رئیس جمهور صحبت کنیم.
سؤال: یعنی وزیر از نمایندگان مجلس خواست که آنها با رئیس جمهور، مگر خودشان ارتباط ندارند؟
تالارپشتی: شما باید بروید حق تان را بگیرید، شما باید آیین نامه را سریع در کمیسیونهای دولت و صحن دولت به تصویب برسانید، تدوین اش دو ساعت وقت میخواهد، کاری ندارد، کار سختی نیست.
سؤال: میگویند مشکلش چیست؟ چرا نمیشود؟
تالارپشتی: برداشت ما این است که در واقع اراده اجرا در مجموعه دولت نیست. اگر اینطور هست، پس مردم تکلیف شان چیست؟ مردم الآن مطالبه شان در حوزه خودرو؛ واردات است، آن هم واردات مدیریت شده است. ما در قانون واردات همین طور رها شده نیست، در قانون واردات مدیریت شده توسط دولت را ما توصیه و تصویب کردیم ولی در دولت این اراده نیست، حالا چرا نیست باید از دولت بپرسید. ما در موضع نظارت.
سؤال: وقتی شما مجلس هستید، میپرسید جواب نمیگیرید، ما چطور بپرسیم؟
تالارپشتی: جواب نمیگیریم، منتهی ما پیگیر هستیم، آنها وصل میکنند به بحث تحریم و مشکلاتی که هست، البته ما قبول نداریم. ما این گزارشاتی که در روز سه شنبه تدوین میشود و در آن جا پخش میشود، وقتی قانع کننده نباشد برای مجلس این ارائه میشود به قوه قضائیه که فلان وزیر یا فلان مسئول را به هر حال دادگاهی و محاکمه کنند. این راه حل مورد تأیید ما نیست، به ناچار ممکن است این اتفاقها بیفتد. راه حل مورد تأیید ما این است که دولت به روز باشد، کارآمد باشد و حساس باشد و قانون را آنی هم اجرا کند.
سؤال: الآن یک خرده صریح و شفافتر برویم جلوتر، در بحث واردات خودرو که شما با دولت تقریباً هم نظرید، این را مصوب کردید که اتفاق بیفتد. الآن پاسخ دولت برای اجرای کند این مصوبه چیست؟ بحث ارز نیست؟
تالارپشتی: محدودیت ارز را مطرح میکنند که ما قبول نداریم. البته ما میگوییم شما محدودیتها قبول، اگر محدودیت دارید چرا میگویی ثبت سفارش شود؟ شما بگذار در اختیار بخش خصوصی.
سؤال: اگر محدودیت داشتند چرا اصلاً هم نظر بودند با شما برای تصویب.
تالارپشتی: برو ارز منشأ خارجی استفاده کن، ارز منشأ خارجی را تکلیفش را روشن نمیکنند. الآن ایرانیانی هستند که در خارج از کشور میگویند ما خودرو وارد میکنیم، ارز هم نمیخواهیم. حالا ما مثل آقایان، اقتصاددان نیستیم، میگوییم ایشان اگر خودرو را وارد کرده، فرد، راه حل میخواهیم بدهیم؛ اگر ارز نمیخواهد همین ریال دارد به او پروژ بده داخل پروژههای زیرساختی را اجرا کند. اگر ارز میخواهد کالا به او بده صادر کند، هم به ارز خود برسد هم به سود خود. این راه حلهای میدانی و اجرایی دارد که دولت این را بلد نیست. ما هم شفاف و صریح عرض میکنیم.
سؤال: یعنی دولت الآن بلد نیست خودرو وارد کند؟
تالارپشتی: خیلی از مدیران بلد نیستند، الآن مشکل این دولت انقلابی ما، الآن شده آقای رئیس جمهور دارد تلاش میکند، صادقانه هم تلاش میکند، الآن سیاست خارجی که ما داریم؛ عضویت در بریکس و شانگهای؛ اینها هم گامهای بلند و بزرگی است. این بدنه دولت هم باید به بخش خصوصی میدان بدهند، وزرا بلد باشند، شجاع باشند، بیایند میدان، به بخش خصوصی میدان دهند، چون بخش خصوصی میتواند در این جنگ اقتصادی تحریمها را خنثی کند و ما را برنده کنند. دولت نمیتواند. چه کسی باید ساز و کار و بستر ورود بخش خصوصی را فراهم کند؟ دولت. شما در بحث استفاده از ظرفیت بریکس، استفاده از ظرفیت شانگهای که اقدام بزرگ این دولت و رئیس جمهور بود، این ساز و کارهای خاص خود را میخواهد، برای هر حوزه یک میدان وسیع باید باز شود، یک جمع متخصص متعهد از بخش خصوصی با انگیزه ورود بزنند، NGOها را ورود بدهند و اینها بروند عملیاتی اش کنند. این که ما فقط عضو شویم هیچ استفادهای از این ظرفیتها نکنیم، چه فایدهای دارد؟ شما فرمودید صراحت لهجه، ما هم صریح عرض میکنیم. الآن این نیست، این ساز و کار دولت اگر بگوییم نمیخواهد کند که خیلی بد است. این ساز و کار را اجزای دولت بلد نیستند که میدان بدهند، راه را باز کنند برای بخش خصوصی.
سؤال: شما در مجلس در حوزه نظارت ابزار کافی در اختیارتان نیست که خودتان الآن گله مندید؟
تالارپشتی: نظارت مجلس، نظارت بعد از عمل است، قبل از عمل نیست.
سؤال: بعد از عمل چه فرقی دارد؟
تالارپشتی: ما راهبردی عرض میکنیم. ما هم اقداماتی کردیم، نه این که ما ساکت بودیم. آن جا یک دعواهایی داریم ما خیلی علنی و رسانهای اش نمیکنیم، با آقایان داریم، صحبت میکنیم، تفاهم هم میکنیم خیلی جاها. این چیزی که الآن نسخه درمان اقتصاد کشور است؛ ایجاد ساز و کار حداکثری است برای حضور بخش خصوصی برای استفاده از این ظرفیتهای بین المللی که دارد برای ما ایجاد میشود. حرف ما این است؛ صندوق توسعه ملی مجلس درست کرده، خود ما در مجلس هشتم درست کردیم برای چه؟ برای این که این صندوق هر سال از قانون برنامه، سالی ۲۰ درصد از صادرات، نفت، گاز و میعانات گازی برود داخل این صندوق تا پایان قانون برنامه، این در صد درصد این صادرات برود آن جا به صورت تسهیلات ارزان قیمت در اختیار بخش خصوصی قرار بگیرد، بخش خصوصی برود اقتصاد، صنعت، تولید و صادرات را درست کند. ولی این اتفاق نیفتاد. این ساز و کار در دولت خفه میشود.
سؤال: شما مجلس را هم در بعد نظارت مقصر میدانید در این کاستیهایی که وجود دارد؟
تالارپشتی: مجلس هم مقصر چه عرض کنیم، ولی ملاحظاتی دارد که نباید داشته باشد به نظرم. یک سری ملاحظات مجلس باعث میشود که دولت هم تنبل شود.
سؤال: میشود بگویید برخی از این ملاحظات را یا نه؟
تالارپشتی: چه عرض کنم، نمیدانم در آنتن عمومی چطور قابل بیان است؟ مثلاً ریاست مجلس خیلی جاها ملاحظه میکند و حتی ملاحظه هم میکند باز متهم است که با دولت همکاری نمیکند و اینها باعث میشود که، چون ما در اصل مجلس، دولت و همه قوا باید باهم همکاری کنند، این بار را از زمین بردارند و مشکل را حل کنند، ولی یک سری بحثهای بازیهای رسانهای و بازیهای چیزش که آن ناکارآمدی بخش اجرا را تلاش میشود که پوشش دهند. ما درخواست مان، دولت را قبول داریم، کمک کردیم، الآن هم میکنیم، آرزویمان است که این دولت حداکثر موفقیت را داشته باشد، از این موضع این بحثها را میکنیم که آقا کار مردم روی زمین است، برداشتن این کار از روی زمین از عهده دولت بر نمیآید، از ظرفیت بخش خصوصی باید حداکثر استفاده شود. ما در بحث صادرات اگر بخش خصوصی را آزاد بگذاریم، بخش عمده ارز دولت را تأمین میکند، اصلاً نیاز به نفت، گاز و اینها نیست؛ آنها باید برود در صندوق توسعه ملی. بعد این ناکارآمدی که در آن جا هست، میآیند مثلاً از صندوق توسعه ملی سیل میآید زلزله میآید، حالا دولتهای گذشته از صندوق توسعه ملی بر میدارند. سه روز زلزله که ارز نمیخواهد. یعنی این بلو بشویی که در حوزه اجرا است، در گذشته بوده، آسیب زده، الآن این دولت هم وارث یک سری آسیبهای گذشته است. مدام میخواهد آن جا را درست کند، آن جا خراب میشود، آن جا را درست میکند، آن جا خراب میشود، ولی یک اراده واحدی که بتواند از مجلس هم، دولت باید این هنر را داشته باشد که از مجلس هم استفاده کند، از همه قوا استفاده کند، این بار را سریعتر بردارد، توسط مردم و با حضور مردم. ما الآن یکی از ظرفیتهای بسیار مهمی که در کشور داریم بحث وی اکسپورت است، یعنی از اقصی نقاط دنیا شما میتوانی مواد اولیه را بیاوری، بخش خصوصی ما اینجا یک دستی به سر و رویش بکشد یک تولیدی ایجاد کند، ارزش افزوده ایجاد کند صادر کند. از همین میتواند ارز مورد نیاز دولت را تأمین کند. دولت نباید چشمش به ارز صادرات نفت و گاز باشد، این باعث شده که اصلاً کشور ما، شما الآن برنامههایی که در گذشته بوده، من حالا آماری که از مرکز پژوهش دارم؛ سه برنامه گذشته؛ یک و هشت دهم درصد محقق شده، الآن هم ما داریم برنامه مینویسیم، اگر ساز و کار همین باشد، همین است، کاری پیش نمیرود. این که در بخش صنعت؛ هشت و نیم درصد، در معدن؛ ۱۳ درصد، در صادرات و تجارت؛ ۲۳ درصد ما هدف گذاری کردیم در برنامه، با این ساز و کار قطعاً هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. فقط حضور حداکثری بخش خصوصی به نظر من تضمین میکند این موفقیت را.
مجری: شما پسوند معادن هم در کمیسیون تان است، از معدن هم غافل نشویم.
سؤال: از این دست قوانینی که مجلس کم ندارد در مردمی کردن اقتصاد چه مواردی میشود اشاره کرد و مثال زد؟
تالارپشتی: من یک گزارشی بدهم؛ ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی ما از بخش صنعت، معدن و تجارت است، ۳۰ درصد اشتغال، ۷۵ درصد صادرات غیرنفتی. من وقتی مخاطب را دولت قرار میدهم؛ منظور مدیران هستند، نه کلیات دولت، نه رئیس جمهور، نه معاون اول. بحثی که مدیران و وزرا مخاطب ما هستند وقتی میگوییم دولت. البته من یک آماری هم عرض کنم؛ در دوران انقلاب اسلامی رشد واحدهای صنعتی ۳۲ برابر شد نسبت به قبل. رشد شهرکها و نواحی صنعتی؛ ۲۵۰ برابر شده، رشد واحدهای معدنی؛ ۳۲ برابر است. رشد استخراج معادن؛ ۳۶ برابر است، رشد ظرفیت تولید پتروشیمی؛ ۲۲ برابر است. رشد ظرفیت زنجیره فولاد؛ ۹۰ برابر است. ما وقتی انتقاد میکنیم، انتظار از این نظام وقتی مردم دارند ما از زبان مردم داریم حرف میزنیم. مردم میخواهند که به هر حال فعالیت، تلاشها و کوششها میشود همه در جای خودش قبول دارند، اما میخواهند آثارش را در زندگی و معیشت شان خیلی قویتر از اینها ببینند. آن چه ما اعتراض میکنیم و نگرانیم این است که در حوزه اجرا؛ این کار لنگ است. بحث مدیران است. مدیران دولتی، مدیران عمومی، همه اینها باید توجه داشته باشند، وزرای محترم که این بار را هر چه زودتر طوری بردارید که در معیشت مردم آثار خیلی مثبتی داشته باشد. ما در حال حاضر حدود ۷۰ هزار واحد صنعتی داریم، ۱۰ هزار واحد معدنی داریم، سه میلیون واحد صنفی؛ اینها همه ظرفیت هستند، اگر ساز و کاری باشد که از این ظرفیت استفاده شود، قطعاً این مشکلاتی که الآن در معیشت مردم هست وجود نخواهد داشت. با میدان داری خود مردم، ظرفیت مردم. ما سهم معدن در تولید ناخالص ملی در شرایط فعلی یک درصد است. در صورتی که خود معدن؛ یعنی اگر این را با حضور بخش خصوصی با ساز و کارهای اجرایی هدفمند و کارآمد، همه ظرفیت را بیاوریم میدان خود این بخش ارز مورد نیاز دولت را تأمین میکند اضافه هم میآورد. این که دولت، کلیت آن بایستد بگوید ارز ندارم، حالا بانک مرکزی، ساز و کاری ایجاد کنید مجموعه مدیران دولت کاری کنند که این ساز و کار ایجاد و ظرفیت فعال شود، ما همه چیز داریم، بعد میگوییم نداریم، چرا؟ چرا این ظرفیتهای عظیم را داریم بعد هم خیلی راحت هم از کنارش میگذرند آقایان، جا نداریم، ارز نداریم، ارز نداریم، خیلی جاها عقل میخواهد، ارز نمیخواهد، تدبیر میخواهد، ارز نمیخواهد. الآن در قانون و لایحه برنامه هفتم رشد معدن را ۱۳ درصد دیدند، اگر بخواهیم با همین آهنگ پیش برویم، ۱۰ درصد بخواهیم برویم؛ ۲۵ سال زمان میبرد.
سؤال: پس چطور این عدد را دیدند؟
تالارپشتی: دیدند دیگر، بالأخره دولت تکلیف مهمی برای خود تعیین کرده و مجلس با تمام ظرفیت آمادگی دارد که دولت را کمک کنند، دولت موفق شود، منتهی گرهها در ساز و کارهای اجرایی است، در ساختارهای اجرایی است. آن جا را باید عارضه یابی کند دولت.
سؤال: یکی از دلایلی که همین برنامههای توسعه ما آن طور که باید اجرا نمیشود همین است که یک مقداری به صورت آمال و آرزویی داریم در برنامهها هدف گذاری میکنیم، درست است؟ یعنی چیزی که دوست داریم بشود میگذاریم، نه این که واقعاً بشود.
تالارپشتی: برنامهها هم به صورت همان آرزوها مطرح میشود، من باور ندارم که این نمیتواند اجرا شود. این هشت و نیم درصد رشد سالانه صنعت حتماً قابل تحقق است اگر ساز و کار اجرایی اش فراهم شود، اگر رفع نقص شود از این ساختار اجرایی که کار همدیگر را خنثی میکنند و نمیگذارند کار پیش برود؛ و در حوزه معدن ۱۳ درصد، در حوزه صنعت، تجارت و صادرات، ما الآن اصلاً در حوزه اجرا اصلاً خیلی جاها قانون نیاز نداریم، یعنی دولت میتواند ساز و کارش را در خود دولت تصویب کند، اجرا کند. خود خودرو به قانون نیاز نداشت. آن را نجنبیدند دولت قبلی، مجلس دهم آمد یک طرحی داد، بالأخره ما هم تمامش کردیم. بحث این است که خیلی جاها اصلاً نیاز به قانون نیست، دولت تصمیم میگیرد اجرا کند، به موقع، سریع، زود و شجاعانه. امکان ندارد دولت بخواهد کاری را سرعت بدهد، تصمیمی بگیرد که کاری را درست و فوری انجام دهد و مجلس بخواهد همکاری نکند. قطعاً مجلس همکاری لازم را خواهد داشت، تا حالا این گونه بوده ولی ما مشکل را در ساز و کار و ساختار اجرایی داریم.
سؤال: یکی از چالشهایی که باز در حوزه معدن وجود دارد، بحث ماشین آلات فرسوده است که شما یک اشارهای به آن کردید، برای تأمین اینها الآن اقدامی...، البته فرمودید در قانون خودرو دیدید شما.
تالارپشتی: الآن در قانون جدید این ساز و کارش را دیدیم که حتی دست دوم زیر ۱۰ سال کار کرده وارد کنند کسانی که میخواهند وارد کنند. کافی است فقط ما این را آزاد بگذاریم که بخش خصوصی خودش بیاورد. آنها که خودشان معدن دارند، نیاز دارند، خودشان وارد میکنند. فقط دستگاه اجرا مزاحمشان نشود. این را حالا ما قانون کردیم. این راه باز شده. در حوزه اتوبوس هم این طور است، در حوزه سواری هم همین طور است. حتی دست دوم زیر پنج سال در سواری است. الآن شما ناوگان حمل و نقل عمومی را ببینید خیلی حرکت کرده در همین دورهای که الآن موانع برطرف شد. ۲۵، ۲۶ هزار کشنده آمده بود در گمرک معطل بوده، الآن ۱۵ هزار تا آزاد شده، بقیه اش را هم ساز و کارش را مجلس دارد، کمک میکند، پیگیری میکند، تأکید میکند که آقا ول کنید، این که میلیونها تن کالا در گمرک بماند، این چه معنیای دارد؟ این نشان میدهد که در دستگاه اجرا، ساختار معیوبی است که نمیگذارد، یکی میرود میآورد، یکی جلویش را میگیرد؛ یعنی کل مسأله این است. ما الآن در حوزه ساختار اجرایی اگر روان سازی شود، دولت و رئیس جمهور روان سازی کنند خیلی از مسائل حل است.