محققان یک راهبرد جدید برای جایگزینی سلولهای شبکیه برای درمان گلوکوم (آب سیاه) شناسایی کردهاند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از پایگاه اطلاع رسانی سلولهای بنیادی، یک گروه چند رشتهای به رهبری محققان دانشکده پزشکی هاروارد، ریزمحیط چشم را به گونهای تغییر دادند که آنها را قادر ساخت سلولهای بنیادی را از خون بگیرند و آنها را به سلولهای شبکیه تبدیل کنند. آنها مطالعه خود را روی شبکیه موش بالغ انجام دادند بنابراین اگر این یافتهها در انسان تکرار شود، میتوان این کار را روی شبکیه چشم انسان نیز اعمال کرد.بیماریهای شبکیه، و آسیبهای آن منجر به از دست دادن دائم نورونهای شبکیه و در نتیجه بینایی میشود و بسیاری را در سراسر جهان از داشتن یکی از ارزشمندترین حواس محروم میکند. با توجه به نیاز بالینی به ترمیم بینایی، محققان راهبردهای درمانی مختلفی را برای به تاخیر انداختن یا معکوس کردن آسیب شبکیه و مرگ نورون دنبال میکنند.با این حال، مشخص شده است که درمانها باید متناسب با زمینههای مختلف بیماری، از جمله مرحله شدت و نوع سلول آسیبدیده، تنظیم شود. علاوه بر این، اگرچه پیشرفتهایی در تمام این زمینهها حاصل شده است، اما هنوز به یک مداخله بالینی گسترده برای درمان نابینایی تبدیل نشده است.
مطالعات فعلی محدودیتهای زیادی دارد بنابراین روش دقیق تری برای بازسازی موثر این سلولها در شبکیه مورد نیاز است. یکی از محدودیتهایی که از موفقیت راهبردیهای پیوند سلولهای بنیادی فعلی در شبکیه چشم جلوگیری میکند این است که اکثر سلولهای اهداکننده در محل تزریق باقی میمانند و به جایی که بیشتر مورد نیاز هستند مهاجرت نمیکنند.
در این مطالعه نورونهای شبکیه به طور غیرقابل برگشتی در گلوکوم و سایر مشکلات بینایی از بین میروند، اما به طور بالقوه میتوانند از طریق پیوند یا برنامهریزی مجدد جایگزین شوند. برای شناسایی راهحل بهتر، این گروه توانایی مولکولهای علامت دهنده مختلف را به موقعیتهای صحیح خود در شبکیه آزمایش کردند. محققان در این کار از رویکرد دادههای بزرگ استفاده کردند و دریافتند که تنها نورونهایی که پس از پیوند به لایه مناسب خود مهاجرت میکنند، نشانگرهای سلولی بالغ را بیان میکنند، که این خود نشاندهنده اهمیت یکپارچگی ساختاری برای پیوند نورون است. پتر بارانوف، نویسنده ارشد این مقاله گفت: این روش برای هدایت حرکت و یکپارچگی سلولهای اهداکننده، یک رویکرد امیدوارکننده برای بازگرداندن بینایی در بیماران مبتلا به گلوکوم است.واژه گلوکوم از واژه یونانی glaukos به معنی «روشنایی لرزان و ناپایدار» گرفته شدهاست. در فارسی به آن آبسیاه میگویند، چون به تدریج باعث تاری پیشرونده دید و کوری غیرقابل برگشت میشود. گلوکوم یا آب سیاه یکی از علل اصلی نابینایی در سراسر جهان است.