چین با سرمایه گذاری گسترده در حال اجرای طرحهای بزرگ اقتصادی در کشورهای آفریقایی است، در حالی که بعضی طرفها، پکن را متهم میکنند قصد دارد این کشورها را در «دام بدهیهای بلندمدت» بیندازد.
به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما؛ به نقل از شبکه الجزیره، این کالاها که ساخت چین است، برای رسیدن به اینجا در پایتخت کنیا، هزاران کیلومتر را پشت سر گذاشته است. اما این کالاها به تنهایی به این جا نرسیده اند، بلکه رقابت طولانی اقتصادی و سیاسی را هم به همراه آورده است. رئیس جمهور چین ۱۰ سال پیش، ابتکار کمربند و راه را اعلام کرد. کمربندی که جادههای تجارت زمینی از چین تا غرب را از کشورهای شرکت کننده در این ابتکار، شامل میشود و راهی که شامل مسیرهای دریایی است که کالاهای چینی را از دورترین نقطه در شرق این کشور به دریای مدیترانه در غرب، حمل میکند.
این بزرگراه حدود ۲۵ کیلومتر طول دارد که یک شرکت چینی در طول پنج سال آن را برای اتصال شرق و غرب نایروبی پایتخت کنیا، احداث کرد. این بزرگراه چند نمونه مشابه هم دارد. چین در پنج سال گذشته، بیش از ۱۰۰ کیلومتر بزرگراه در کنیا با هزینه حدود ۲۰۰ میلیون دلار، احداث کرده است. طرحهای زیرساختی چین در کنیا به خارج نایروبی هم گسترش یافته است.
از نایروبی پایتخت سیاسی به پایتخت اقتصادی کنیا یعنی شهر مومباسا میرویم. چین خط آهنی به طول ۴۸۰ کیلومتر احداث کرد. قطاری که در این مسیر حرکت میکند، شامل چهار واگن مسافربری و ۱۷ واگن ویژه حمل کالاست که مقصد آن دو بندر لامو و مومباسا در ساحل اقیانوس هند است. این خط آهن از بنادر جنوب کنیا تا شهر نایواشا در شمال این کشور امتداد دارد و از نایروبی پایتخت کنیا عبور میکند. مجموع هزینههای این طرح بیش از پنج میلیارد دلار بود. چین به سواحل کنیا هم رسیده است. این بندر مومباسا پایتخت اقتصادی کنیاست که یک شرکت چینی، طرح توسعه بندر آن را اجرا و اسکلههای جدیدی هم احداث کرد. در این جا مهمتر از بندر مومباسا، اسکله لامو است. یک شرکت چینی یک بندر کاملا جدید در شهر لامو در همجواری مومباسا احداث کرد. هزینه این دو طرح هم بیش از پنج میلیارد دلار بود.
پس از ریاست جمهوری «دنیل آراپ موی» که ۲۴ سال طول کشید، موای کیباکی جانشین او، نگاه به شرق را برای تامین مالی زیرساختها و شراکت، انتخاب کرد. از آن زمان، چین به شریک اصلی اقتصادی و اجتماعی کنیا تبدیل شده است و به نفوذ و سلطه کشورهای اروپایی و آمریکا، بر این کشور پایان داد.
مصطفی رمضان رئیس اتاق بازرگانی کنیا در مومباسا: واردات از چین حدود ۴۰ درصد از حجم واردات به کنیا را تشکیل میدهد. چین طرحهای زیرساختی زیادی در کنیا اجرا میکند که بیشتر آنها با شراکت دولت کنیا و بعضی از آنها هم شراکت شرکتهای چینی و کنیایی است. پیش بینی میشود شاهد افزایش طرحهای چین در زیرساختهای کنیا باشیم. بدون شک این طرحها به سود کنیاست. مهمترین موضوع احداث زیرساختها برای انتقال آسانتر کالاها در کشور است. چین هم در مقابل، راحتتر به مواد اولیه دست پیدا میکند.
مجموع طرحهای چین در کنیا به بیش از ۱۱ میلیارد دلار میرسد که بسیاری از آنها با تامین مالی چین به صورت قرضهای بلندمدت، تامین شده است. از دریا تا زمین و برعکس، چین تلاش میکند کالاهای خودش را از کارخانههای دوردست به بازارهای آفریقا ارسال کند و در مقابل، مواد اولیه از این قاره به دست آورد. اجرای این طرحهای بزرگ، نقش زیادی در افزایش حجم تبادل تجاری چین و قاره آفریقا به بیش از ۲۵۰ میلیارد دلار در سال گذشته داشته است که ۱۱ درصد در مقایسه با سال ۲۰۲۱ افزایش نشان میدهد. اما این نگرانی وجود دارد که این طرحها به ابزار سیاسی در دست چین در قاره آفریقا تبدیل شود که «دام بدهیها» نام دارد.
وزیر امور خارجه چین در اینجا به این نگرانی پاسخ میدهد. پکن معتقد است اصطلاح دام بدهی، تبلیغ غرب به ویژه از طرف آمریکاست.
چین گانگ وزیر سابق خارجه چین: آن چه که دام بدهیها خوانده میشود، باید آخرین چیزی باشد که دام بدهی خوانده میشود. دادهها نشان میدهد موسسات چندملیتی مالی، بیش از ۸۰ درصد بدهی کشورهای در حال توسعه را به خودشان اختصاص میدهند. چین برای کمک به کشورهای در حال توسعه در حل مشکلات تلاش میکند و بزرگترین کمک کننده به ابتکار تعلیق پرداخت بدهیها در گروه بیست است.
در سطح آفریقا، ابتکار کمربند و راه، ۵۲ کشور از ۵۵ کشور عضو اتحادیه آفریقا را شامل میشود. در نتیجه این شراکتهای چین با آفریقا، ۱۰۰ هزار کیلومتر جاده و ۱۰ هزار کیلومتر خط آهن و ۱۰۰ بندر احداث شده است. این طرحهای بزرگ و اموال هنگفتی که چین به قاره آفریقا تزریق میکند.
کندی شنگا رئیس مرکز مشاوره اقتصادی کنیا: رئیس جمهور سابق کنیا گفت، همه بندهای قراردادها با چین را به صورت علنی منتشر خواهد کرد، اما این کار را انجام نداد و بسیاری از مردم، از جزئیات این قراردادها آگاهی ندارند. آیا در صورت ناتوانی کشور در پرداخت بدهیها، چین صاحب این طرحها خواهد شد؟ تسهیلاتی که چین میدهد نرخ بهره پایین دارد و طولانی مدت است. در مقابل، تسهیلات کشورهای غربی، پیش شرطهای زیادی دارد و پیچیده است. به همین علت، بیشتر کشورهای آفریقایی به چین متوسل میشوند، زیرا طرحها را به سرعت اجرا میکند و امضای قراردادها و آغاز اجرای طرحها به جزئیات زیادی هم لازم ندارد.
با گذشت حدود ۲۰۰ سال استعمارگری، انگلیس کنیا را ترک کرد. مردم کنیا برای این مرد که نخستین رئیس جمهور این کشور پس از استقلال در سال ۱۹۶۴ بود، احترام میگذارند. با اینکه روابط بین نایروبی و لندن خوب باقی ماند، اما توجه فزاینده چین به کنیا، چالشهایی را برای شرکای سنتی این کشور ایجاد کرد. چالشهایی که همه قاره آفریقا را به عنوان یک منطقه سرشار از منابع و بازاری برای آینده، به عرصه رقابت برای سرمایه گذاری تبدیل کرده است.